محروم ٿي مري وي

 محرو

م ٿي مري ويا، ماھر ٿي نه مئا،

چڙي جيئڻ چھنچ ھڻي لڏيائون لئا،

حباب ئي ھئا، انھي وادي وچ ۾. 

علم, انسان ۽ جانورن جي وچ ۾ فرق جو وڏي ۾ وڏو سبب آھي. اھو علم ئي آھي، جيڪو انسان کي پٿر ۽ غارن واري زندگي (پئليوليٿڪ) دور مان ڪڍي اڄ جي جديد دور تائين آڻي بيهاريو آھي. انساني زندگي جو مقصد محدود ناھي، ان جو دائرو ڪمائڻ، گڏ ڪرڻ ۽ کائڻ تائين ناھي. انسان جي اشرف المخلوقات ھجڻ سان ان کي سوچڻ، سمجھڻ، سکڻ، ۽ غور ويچار ڪرڻ جي طاقت مليل آھي. ھي ڪائنات ڪروڙين ڳجھن جو جھان آھي، جنھن کي ڏسڻ پرکڻ سمجھڻ انساني سماج جو اھم ڪارج آھي. ھن بيت ۾ لطيف سائين انھن انسانن جي زندگي تي افسوس ڪندي چوي ٿو ته جيڪي ھن جھان ۾ اڻ ڄاڻ ٿي آيا ۽ اھا اڻ ڄاڻائي ساڻ کڻي موٽي ويا. حالانڪ زندگي انھن کي ھزار موقعا ڏي ٿي ته ھو پنھنجي ناسمجھي، اڻڄاڻائي ۽ مورکپائي واري شناخت کي ختم ڪري ماھر، ڪاريگر، سگھڙ، ڄاڻو، استاد ۽ رھبر واري حيثيت حاصل ڪري. 

اھي غير معمولي انسان جيڪي تاريخ جي وڏي پنڌ تي پنھنجا گھرا نشان ڇڏيا آھن، جيڪي انسان جي تاريخي تاريڪي کي ختم ڪري انھن جي زندگين ۾ روشني آندي انھن جو تعداد تمام ٿورو آھي، پر اڪثريت لطيف سائين چوڻي ته: 

 محروم ٿي مري ويا، ماھر ٿي نه مئا،

چڙي جيئڻ چھنچ ھڻي لڏيائون لئا،

 انھن ماڻھن وجود جيڪو اڻڄاڻائي ۾ گذريو، جيڪي زندگي جي مقصد کي ڪمائڻ، گڏ ڪرڻ ۽ کائڻ تائين محدود رکيو. اھي اڻڄاڻ ٿي پيدا ٿيا ۽ اڻڄائي سان ئي ھي جھان ڇڏيو.

انھن ماڻھن انسان ھجڻ جو ڀرم نه رکيو! بلڪ انھن جي زندگي جھرڪي جي مثل اجھو ٺاھڻ، کائڻ ۽ آخر ۾ فنا ٿي وڃڻ تائين محصور رھي. 

حباب ئي ھئا، انھي وادي وچ ۾.

 

ھن جھان ۾ ھن وادي ۾ انھن جو وجود پاڻي جو بڙبڙو ھو، اھي پاڻي جو ڦوٽو ئي ھئا. 

جو جي جرڪيا جر تي، سي تان سڀ حباب. 

 انسان جي بھتري ۽ فلاح جي بنا زندگي گذاريندڙ ۽ صرف پنھنجي وجود تائين محدود رھندڙ ماڻھو حباب مانند آھن. جنين جي شخصيت ڀلي عام ماڻھن جي ذھنن جو مرڪز رھي ھجي ، پر سندن وجود حباب جيان آھي جنھن جي ختم ٿيڻ کان پوءِ انھن جو وجود باقي نٿو رھي، جيڪي ڪٿي به ڪنھن خيال ۾ باقي نٿا رھن.

تحرير منير حيدر لغاري